Phân cấp cấp C/O gắn với nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp
Chứng nhận xuất xứ hàng hóa ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu, nhất là khi các thị trường nhập khẩu tăng cường yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Không chỉ là điều kiện để xem xét hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), việc xác định và chứng minh xuất xứ còn tác động trực tiếp đến tiến độ giao hàng, chi phí thực hiện hợp đồng và uy tín của doanh nghiệp.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, việc phân cấp nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho địa phương đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục, đồng thời bảo đảm tính chính xác, thống nhất trong công tác chứng nhận xuất xứ.
Ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội phát biểu tại sự kiện.
Phát biểu tại chương trình tập huấn “Phổ biến quy định pháp luật và giải đáp khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp xuất khẩu trong lĩnh vực xuất xứ hàng hóa (C/O)” do Sở Công Thương Hà Nội tổ chức ngày 10/11/2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, cho biết, thực hiện các quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực chứng nhận xuất xứ hàng hóa, từ tháng 8/2026, Sở đã triển khai nhiệm vụ cấp C/O, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục xuất khẩu.
Theo số liệu Sở Công Thương Hà Nội tổng hợp phục vụ hội nghị, đến nay, đơn vị đã cấp 9.231 C/O, trong đó có hơn 8.000 C/O cho doanh nghiệp Hà Nội.
Kết quả này phản ánh nhu cầu thực tế đối với hoạt động chứng nhận xuất xứ hàng hóa, đồng thời cho thấy khối lượng công việc đặt ra đối với cơ quan thực hiện nhiệm vụ sau phân cấp. Khi nhu cầu cấp C/O gia tăng, yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ mà còn phải bảo đảm chất lượng thẩm định, thời gian xử lý và khả năng hỗ trợ doanh nghiệp trong những trường hợp phát sinh vướng mắc.
Theo ông Nguyễn Thế Hiệp, quan điểm của Sở Công Thương Hà Nội là lấy hiệu quả hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp làm trọng tâm, chú trọng quy trình, chất lượng và thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về chứng minh xuất xứ hàng hóa.
Đáng chú ý, công tác cấp C/O phải đáp ứng đồng thời hai mục tiêu: tạo thuận lợi để doanh nghiệp thực hiện đúng thủ tục, khai thác hiệu quả ưu đãi thuế quan; đồng thời tăng cường kiểm soát, ngăn ngừa gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.
Đây là yêu cầu quan trọng trong quá trình thực hiện phân cấp. Việc tạo thuận lợi về thủ tục cần gắn với trách nhiệm kiểm tra, xác minh, bảo đảm chứng từ xuất xứ được cấp trên cơ sở thông tin chính xác và phù hợp với quy định.
Ở góc độ phát triển kinh tế địa phương, nâng cao hiệu quả chứng nhận xuất xứ cũng gắn với mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu của Hà Nội.
Theo Kế hoạch số 22 năm 2026 về đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn thành phố, Hà Nội phấn đấu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu năm 2026 từ 12% trở lên; đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng gia tăng giá trị, phát triển sản phẩm chế biến, chế tạo, công nghệ cao và sản phẩm xanh.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc mở rộng thị trường và khai thác các FTA, doanh nghiệp cần được hỗ trợ giải quyết những khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục xuất khẩu, trong đó có chứng nhận xuất xứ hàng hóa.
Tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, tăng cường kiểm soát xuất xứ
Mặc dù việc phân cấp đã được triển khai, thực tiễn thực hiện thủ tục C/O vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.
Theo ông Nguyễn Thế Hiệp, qua tổng hợp 56 câu hỏi gửi đến trước hội nghị, những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trải rộng trên nhiều nội dung, từ xác định mã HS, mã số nguyên liệu đầu vào, lựa chọn mẫu C/O phù hợp đến quy trình thực hiện, hoàn thiện chứng từ và kiểm tra, xác minh xuất xứ.
Nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục cấp C/O góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, một số doanh nghiệp quan tâm đến thời gian tiếp nhận, xử lý hồ sơ và trả kết quả nhằm bảo đảm tiến độ giao hàng. Bên cạnh đó là những phản ánh liên quan đến cách thức tiếp nhận hồ sơ, chức năng của hệ thống điện tử, cơ chế phối hợp và việc phải trao đổi qua nhiều đầu mối trong quá trình giải quyết thủ tục.
Những vướng mắc này cho thấy yêu cầu cải thiện công tác cấp C/O không chỉ nằm ở việc phân cấp thẩm quyền mà còn liên quan đến chất lượng tổ chức thực hiện, khả năng phối hợp giữa các đơn vị và hiệu quả vận hành hệ thống phục vụ doanh nghiệp.
Đối với hoạt động xuất khẩu, thời gian xử lý hồ sơ và tính chính xác của chứng từ đều có ý nghĩa quan trọng. Việc xác định chưa đúng mã hàng, lựa chọn không phù hợp mẫu C/O hoặc thiếu thông tin chứng minh xuất xứ có thể dẫn đến yêu cầu bổ sung, giải trình, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện thủ tục và tiến độ giao hàng.
Do đó, nâng cao chất lượng hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý hồ sơ cần được thực hiện đồng bộ với việc tăng cường năng lực tuân thủ của doanh nghiệp. Cơ quan quản lý có trách nhiệm hỗ trợ, giải đáp những vướng mắc trong phạm vi thẩm quyền, trong khi doanh nghiệp phải chủ động nắm vững quy định, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và bảo đảm tính trung thực của thông tin xuất xứ.
Một vấn đề khác được lãnh đạo Sở Công Thương Hà Nội nhấn mạnh là yêu cầu quản trị xuất xứ xuyên suốt quá trình xuất khẩu, từ lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất, ký kết hợp đồng, hoàn thiện chứng từ đến giải trình khi có yêu cầu kiểm tra, xác minh.
Nếu doanh nghiệp xác định không đúng xuất xứ, không có chứng từ chứng minh hoặc sử dụng C/O không phù hợp, ưu đãi thuế quan có thể không được chấp nhận, kéo theo những chi phí và rủi ro phát sinh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện hợp đồng mà còn tác động đến quan hệ đối tác và uy tín hàng hóa Việt Nam.
Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp phải xây dựng năng lực chứng minh xuất xứ trung thực, đầy đủ và nhất quán, bảo đảm hồ sơ có thể được đối chiếu, kiểm tra, xác minh ngay cả sau khi hàng hóa đã xuất khẩu.
Cùng với việc giải quyết các vướng mắc hiện tại, công tác phổ biến, hướng dẫn những quy định mới về xuất xứ hàng hóa cũng cần được chú trọng. Tại hội nghị, lãnh đạo Sở Công Thương Hà Nội đề nghị các báo cáo viên làm rõ phạm vi điều chỉnh, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân theo Nghị định số 384/2026/NĐ-CP về xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất trong nước, đồng thời phân biệt với quy tắc xuất xứ áp dụng cho hàng hóa xuất khẩu theo các FTA.
Việc làm rõ sự khác biệt giữa các cơ chế quản lý xuất xứ có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp hiểu đúng phạm vi áp dụng, tránh nhầm lẫn khi thực hiện quy định.
Từ thực tiễn triển khai tại Hà Nội, có thể thấy hiệu quả phân cấp cấp C/O cần được đánh giá không chỉ qua số lượng chứng từ đã cấp mà còn ở chất lượng giải quyết thủ tục, khả năng tháo gỡ khó khăn và mức độ đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu.
Phân cấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi đôi với cải thiện chất lượng phục vụ, nâng cao năng lực kiểm soát xuất xứ và bảo đảm sự thống nhất trong thực thi chính sách. Đây cũng là cơ sở để tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, đồng thời bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
