Số hóa vùng trồng để chuẩn hóa xuất khẩu sầu riêng

Bao bì và dán nhãn sầu riêng tại Công ty CP Tập đoàn xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, xã Chợ Lách. Ảnh: CẨM TRÚC

Hiện nay, ngành nông nghiệp, HTX và nông dân đang thay đổi mạnh mẽ tư duy sản xuất, lấy truy xuất nguồn gốc làm nền tảng cốt lõi để đưa trái sầu riêng vươn tầm quốc tế.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình- Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh, địa phương đã hoàn thành chuyển đổi 68 MSVT sầu riêng và duy trì hoạt động của 4 cơ sở đóng gói.

Việc chuyển đổi này tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và quản lý MSVT, mã số cơ sở đóng gói. Tỉnh đang chờ nước nhập khẩu phê duyệt thêm 10 MSVT và 5 cơ sở đóng gói mới, mở ra cơ hội lớn cho việc gia tăng sản lượng xuất khẩu trong thời gian tới.

Sự thay đổi quan trọng nhất nằm ở quy trình quản lý chất lượng. Nếu trước đây xuất khẩu sầu riêng chỉ chú trọng hình thức và hương vị, thì nay mỗi trái sầu riêng khi ra thị trường đều phải có “lý lịch” rõ ràng.

Mọi thông tin từ vườn trồng, nhật ký canh tác, sử dụng phân bón, thuốc BVTV đến thời điểm thu hoạch, quy trình đóng gói và vận chuyển đều phải được số hóa hoàn toàn. Việc minh bạch hóa dữ liệu giúp đáp ứng yêu cầu khắt khe của nước nhập khẩu, là cam kết của người sản xuất đối với sức khỏe người tiêu dùng toàn cầu.

Mô hình tiêu biểu trong tiến trình số hóa này là HTX Nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú). Đơn vị hiện quản lý 4 MSVT sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc với 171,5ha và sự tham gia của 240 hộ thành viên.

Bà Nguyễn Thị Thinh- Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Phú cho biết, đơn vị quản lý hồ sơ vùng trồng, triển khai dán tem truy xuất nguồn gốc trên từng trái sầu riêng. Mỗi con tem chứa đựng đầy đủ thông tin về chủ vườn, người trực tiếp thu hoạch, số điện thoại liên hệ và thời gian sử dụng tốt nhất.

Thông qua ứng dụng công nghệ số và mã QR, phản hồi từ khách hàng đều được HTX tiếp nhận nhanh chóng. Điều này giúp ban điều hành đánh giá chính xác chất lượng từng vườn liên kết, từ đó kịp thời hướng dẫn thành viên điều chỉnh quy trình chăm sóc, bảo quản phù hợp thực tế.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là việc duy trì tính trung thực và cập nhật thường xuyên của dữ liệu. Ông Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh nguyên tắc quản lý bắt buộc là “4 đúng”: đúng mã số, đúng sản lượng-mùa vụ, đúng vùng trồng và đúng cơ sở đóng gói.

Bất kỳ sự thiếu trung thực nào trong số hóa dữ liệu đều dẫn đến nguy cơ bị thu hồi mã số, gây thiệt hại đến uy tín và kinh tế của cả vùng sản xuất. Do đó, nâng cao nhận thức cho người nông dân về tầm quan trọng của MSVT- vốn được xem là “tấm hộ chiếu” cho nông sản- là nhiệm vụ hàng đầu của ngành chức năng.

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xác định hệ thống giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tới. Tỉnh tiếp tục ưu tiên phát triển MSVT gắn với mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Việc đẩy mạnh liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng đồng bộ và phát triển công nghiệp chế biến giúp giảm thiểu rủi ro từ việc xuất khẩu trái tươi đơn thuần. Đồng thời, địa phương tập trung cụ thể hóa văn bản chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trọng tâm là Công văn số 7812/BNNMT-KHCN về triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản và kết nối, chia sẻ dữ liệu trên phạm vi cả nước.

Việc xây dựng thương hiệu sầu riêng của tỉnh phát triển bền vững phụ thuộc lớn vào khả năng vận hành mã số bằng dữ liệu minh bạch và có thể kiểm chứng.

Sự đồng hành của chính quyền địa phương, HTX và nông dân trong việc ứng dụng công nghệ số sẽ tạo nền tảng vững chắc để trái sầu riêng đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế, mang lại lợi nhuận ổn định cho thành viên.