Thúc đẩy kinh tế số trong nông nghiệp

Việc thúc đẩy kinh tế số trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (NN-MT) góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, mở ra cơ hội đổi mới mô hình sản xuất, kết nối thị trường và gia tăng giá trị cho nông sản, hướng đến nền kinh tế xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nâng cao năng suất, tăng hiệu quả kinh tế

Những năm gần đây, kinh tế số trong NN-MT đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Cụ thể, trong lĩnh vực trồng trọt, việc ứng dụng công nghệ số đang được triển khai mạnh mẽ nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các hệ thống giám sát côn trùng thông minh, cảm biến môi trường và drone được sử dụng để phun thuốc BVTV, bón phân,… Nhờ đó, người sản xuất có thể điều chỉnh kịp thời quy trình canh tác, tiết kiệm chi phí và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nhờ ứng dụng công nghệ số trong tiêu thụ và phân phối nông sản, hiện 100% chủ thể có sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn thương mại điện tử nội địa; các nền tảng thương mại điện tử và sàn giao dịch số như Postmart, Voso, Sendo Farm, Shopee Farm,… đã trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa nông dân, HTX và người tiêu dùng. Thông qua các nền tảng này, sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP có thể tiếp cận trực tiếp thị trường trong và ngoài nước, góp phần mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp số.

Anh Phạm Đình Ngãi- Giám đốc điều hành Công ty TNHH Trà Vinh Farm (SokFarm- xã Tiểu Cần) cho hay: “Bằng cách trồng dừa theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế, Sokfarm không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn giữ vững sức khỏe của đất đai và nguồn nước.

Việc Sokfarm áp dụng các phương pháp sản xuất tuần hoàn, ưu tiên sử dụng nước bề mặt, tái sử dụng nguồn nước cất thu được trong quá trình sản xuất, giúp tối ưu nguồn tài nguyên, từ đó giảm thiểu ảnh hưởng đến môi trường. Ứng dụng chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là những công cụ hiệu quả, giúp doanh nghiệp tăng vai trò, sức cạnh tranh trong ngành lẫn chuỗi giá trị nông sản”.

Bên cạnh đó, một số trang trại chăn nuôi đã từng bước áp dụng mô hình chăn nuôi thông minh với sự hỗ trợ của cảm biến và hệ thống điều khiển tự động, giúp theo dõi sức khỏe vật nuôi, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và lượng thức ăn trong chuồng trại; kiểm soát dịch bệnh động vật và bảo đảm an toàn thực phẩm qua hệ thống VAHIS (hệ thống trực tuyến báo cáo dịch bệnh động vật).

Thông qua dữ liệu thu thập được, người chăn nuôi có thể quản lý đàn vật nuôi hiệu quả hơn, hạn chế dịch bệnh và nâng cao chất lượng sản phẩm chăn nuôi.

Trong thủy sản, công nghệ số được ứng dụng thông qua hệ thống quan trắc môi trường nước tự động, giúp giám sát các chỉ tiêu như pH, nhiệt độ, oxy hòa tan, độ mặn… Đồng thời, hệ thống điều khiển các thiết bị nuôi được tự động hóa, hỗ trợ người nuôi điều chỉnh hợp lý lượng thức ăn và điều kiện nuôi, góp phần giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong lĩnh vực khai thác sử dụng thiết bị giám sát hành trình, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia và sổ nhật ký khai thác điện tử đã giúp cho ngành quản lý nghề cá và chống khai thác IUU.

Kinh tế số đã được triển khai mạnh mẽ trên nhiều phương diện. Trong quản lý tài nguyên đất đai đã và đang xây dựng hệ thống bản đồ số (GIS) và cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, triển khai dịch vụ công trực tuyến trong đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và ảnh viễn thám để giám sát biến động, phát hiện vi phạm sử dụng đất.

Về tài nguyên nước, các cảm biến IoT được lắp đặt để theo dõi mực nước, chất lượng và lưu lượng dòng chảy; dữ liệu lớn được phân tích nhằm dự báo nguồn nước, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm hạn hán, xâm nhập mặn và quy hoạch khai thác hiệu quả. Trong quan trắc và bảo vệ môi trường, các hệ thống tự động được kết nối về trung tâm dữ liệu quốc gia, kết hợp AI để giám sát ô nhiễm không khí, nước, chất thải, đồng thời công khai dữ liệu môi trường trên các cổng thông tin mở.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học- công nghệ và chuyển đổi số

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song, theo ngành NN-MT, quá trình thúc đẩy kinh tế số trong NN-MT vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Hạ tầng số ở khu vực nông thôn còn hạn chế; trình độ, kỹ năng số của một bộ phận nông dân chưa đáp ứng yêu cầu; nguồn lực đầu tư cho công nghệ còn phân tán. Việc nghiên cứu chuyển giao khoa học- công nghệ, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số còn chậm nên chưa tạo được sự đột phá về năng suất, sản lượng và chất lượng của các sản phẩm nông sản chủ lực của tỉnh.

Theo Sở NN-MT, Đề án Chuyển đổi số ngành NN-MT tỉnh đến năm 2030, định hướng đến năm 2050; phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 15-20% diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và công nghệ số. Để kinh tế số thực sự trở thành động lực phát triển trong lĩnh vực NN-MT.

Theo ông Lâm Văn Tân- Giám đốc Sở NN-MT, cần đổi mới tư duy phát triển nông nghiệp từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và thị trường làm trung tâm; chú trọng phát triển theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao gắn với việc xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số.

Doanh nghiệp chú trọng ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong các khâu sản xuất, chế biến.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ tập trung phát triển và chuyển giao các tiến bộ khoa học- kỹ thuật, ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn phục vụ hiệu quả các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản; mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học, tự động hóa, cảm biến, thiết bị drone, IoT và AI trong quản lý, sản xuất và giám sát môi trường nông nghiệp.

Đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu số đồng bộ, hình thành nền tảng quản lý sản xuất thông minh, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử nông sản và hệ thống dự báo sâu bệnh, thiên tai dựa trên dữ liệu lớn và viễn thám. Huy động đa dạng nguồn lực đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của ngành nông nghiệp trong thời kỳ chuyển đổi số.

Bài, ảnh: TRÀ MY