Sắc Xuân trên trên những bản làng


Dọc Quốc lộ 48 những ngày cuối năm sương mù đặc quánh trên những con đèo uốn lượn bên sườn núi, đợt gió mùa phía bắc tràn xuống làm thêm thời tiết càng khắc nghiệt, cái lạnh đến thấu xương nhưng có một sắc màu mới bởi mùa xuân đang về. Mùa xuân hiện diện khắp mọi nơi...

Những cơn gió se lạnh của những sáng tháng chạp, mang hơi sương của núi rừng hòa quyện, đọng lại trên những tấm kính chắn của xe khách đưa tôi từ thành phố Vinh phồn hoa đến với núi rừng, bản làng của huyện Quỳ Hợp (huyện miền núi phía tây bắc của tỉnh Nghệ An). Dọc trên con đường đến với những mảnh đất miền tây bắc xứ nghệ này, không hẳn chỉ tôi mà nhiều người trên xe đã nhận thấy mùa xuân đang dần hiện diện.

Văn hóa Thổ Cẩm dân tộc Thái ở Quỳ Hợp.

Trên những khu rừng già trùng điệp, xa xa từng khóm hoa mận, hoa lan rừng nở trắng hồng một khu. Đấy là những dấu hiệu cho một mùa xuân của vùng cao nguyên phía tây bắc xứ nghệ mờ sương và năm nào cũng thế nở rộ khi những cơn mưa phùn se lạnh thấm vào những thân cành. Núi rừng ở đây như khoác trên mình tấm áo đầy hoa đẹp, không chỉ hoa mận, hoa lan, còn có muôn vàn loại hoa khác đua nhau khoe sắc trên những đồi núi trập trùng. Rồi trên nền xanh biếc của cây lá, vụt lên như một đốm lửa, bông hoa chuối rừng đỏ tươi, những muôn thú thích mật hoa như ong, bướm, chim…cũng rộn ràng trên nhưng cành cây hoa. Một bức tranh thiên nhiên thật đẹp đẽ, khó nơi nào có được như ở miền tây bắc xứ nghệ.

Đến thị trấn huyện Quỳ Hợp, cách thành phố Vinh phải đến 3 giờ đi xe khách, nhưng tôi chưa vội ở lại thị trấn, như lời mời của người thầy dạy tôi lúc còn sinh viên, thầy giáo nhân dân Võ Hòa, thầy già bằng tuổi bố tôi. Ở đây bà con gọi thầy Võ Hòa bằng cái tên ông giáo Hòa, thầy có nhiều năm nghiên cứu về phong tục, những di tích lịch sử như đền, đình, miếu… của các dân tộc ở huyện Quỳ Hợp cũng như một số dân tộc khác ở các huyện lân cận trên địa bàn Nghệ An. Tôi bảo thầy cùng đi dong ruổi một ngày mấy bản làng ở huyện đây.

Đi đến đâu, thầy Võ Hòa cũng như một hướng dẫn viên du lịch, giới thiệu qua nhiều nét văn hóa đặc sắc của bà con sinh sống trên vùng tây bắc xứ nghệ này. Ở huyện Quỳ Hợp chủ yếu có người Thái, người Thổ và người Kinh. Tất cả cùng với chiều dài lịch sử của đất nước, cộng động các dân tộc anh em Thái, Thổ, Kinh trên quê hương Quỳ Hợp đã cùng chung lưng, đấu cật khai hoang, vỡ đất, ra sức xây dựng xóm làng xây dựng huyện Quỳ Hợp ngày càng đổi thay, khởi sắc và giàu bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc.

Những câu chuyện thú vị được kể

Những ngày cuối năm đúng là lạnh, mặc áo dày mà gió vẫn rít vào má, vào tai, lạnh thấu. Qua nhưng lời câu chuyện văn hóa phong tục của thầy giáo Hòa, vừa đi, vừa quan sát, vừa nghe, không khỏi ngỡ ngàng bởi những ngôi nhà sàn cổ của người Thái qua những xã Châu Lý, Châu Thái, Bắc Sơn, Nam Sơn, Châu Cường…những bản làng như bản Nháo, bản Giáo, bản Vy, …

Uống rượu cần.

Thầy Hòa chia sẻ; đến với con người ở trên đây, thì mới hiểu hết được sự hiếu khách của đồng bào các dân tộc ở đây và đặc biệt, sẽ được thưởng thức những phong rượu cần thơm lừng; được ăn các món ăn nổi tiếng như canh bồi (tiếng Thái gọi là canh Ột), canh nhọoc (canh nấu trong ống nứa non), hò mọoc (thức ăn gói lá hông chín), môn nấu với thịt hoặc da trâu, bò gác trên bếp đã khô, chẻo pịa, thịt chua ống… ; có dịp được tìm hiểu thêm các phong tục tập quán của người Thái như: tục làm Vía, buộc chỉ cổ tay, tục uống rượu cần, làm nhà mới, cưới hỏi, tang ma, tôn trọng người già…Trong những ngày tết và hội lễ nhất là vào dịp Quốc khánh 2/9, Lễ hội Mường Ham (Châu Cường) các hoạt động văn hóa như: đánh cồng, khắc luống, nhảy sạp, ném còn, kéo co, đi cà kheo, bắn nỏ,…cùng các làn điệu dân ca nhuôn, xuối được diễn ra sôi động.

…những điệu múa bản sắc dân tộc.

Cùng với người Thái, người Thổ cũng rất giàu nét văn hóa truyền thống đặc trưng như về nhà cửa, trang phục; các làn điệu dân ca như đu đu điềng điềng, tập tính tập tang… và thầy Hòa không quên dặn tôi nên tìm hiểu và vết một bài riêng về tục “ngủ mái” của người Thổ.

Đến với quê hương và con người Quỳ Hợp xưa và nay đã trở thành rất đỗi thân quen. Từ trong dòng máu, người Quỳ Hợp dù ở đâu và làm gì cũng đều thể hiện rõ nét đẹp văn hóa, luôn gây được ấn tượng tốt đẹp, sâu sắc trong bạn bè gần xa. Trong cái nôi chung của người xứ Nghệ, trên mảnh đất đã ghi bao dấu ấn lịch sử và làm nên: “Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật, Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay”.

Đền Choọng đền thờ Nàng Tóc Thơm dân tộc Thái.

Thời gian này, trên đường, người ta bắt gặp hình ảnh quen thuộc là những xe chở đầy những bó lá dong xanh mỡ màng tấp nập chạy về xuôi. Lá dong được bà con hái từ trên rừng sâu bên ven suối về phục vụ cho những món ăn ngày tết. Lá dong của núi rừng xứ nghệ to bản dùng để gói bánh chưng Tết, gói xôi ngũ sắc và những món ăn trong ngày Tết thì không gì bằng.

Mùa này đi đến đâu cũng thấy, những ngôi nhà sàn đã và được trang hoàng mới lại, góc bếp nhà ai cũng rực lửa hồng. Người dân tộc Thái hay người Thổ cũng đang chuẩn bị những món ăn khô, hay những thực phẩm chỉ dành cho ngày tết. Nhiều người dưới xuôi thích ăn những món ăn ở đây, họ đặt cho người ở đây làm. Đi mới thấy cả một miền ẩm thực độc đáo, dân giã của bà con nơi đây lại bừng lên khi mỗi sắc xuân về.

Lên xứ Quỳ Hợp mùa này, vui hơn hết là ở những buổi chợ phiên, hay chợ chỉ họp buổi chiều, những sản vật mà bà con làm ra cũng như những xe hàng dưới xuôi mang lên đã tấp nập. Hàng hóa nhu yếu phẩm những ngày này đã đa dạng hơn những phiên chợ thường, tất cả cũng vì một mùa xuân đang về.

Tags: Làng mới
Nguồn: langmoi.vn
Tìm kiếm chúng tôi